De gebroeders de Witt gelyncht

Het jaar 1672 is de geschiedenis ingegaan als het Rampjaar. De Republiek lag onder vuur. De aanval kwam zowel van buitenaf als van binnenuit. Frankrijk, Engeland en de bisdommen Keulen en Münster verklaarde de oorlog. De spanningen in het Eerste Stadhouderloze Tijdperk over het bestuur kwamen tot een climax tussen staatsgezinden en prinsgezinden. Het volk was redeloos, het land reddeloos en de regering radeloos. In deze sfeer werd het lot van de gebroeders Johan en Cornelis de Witt beslist. Op 20 augustus 1672 werden zij door in een volksoproer op het Groene Zoodje in Den Haag gelyncht. Ons Verleden Hedentendage zet de gebeurtenissen van deze twintigste augustus nogmaals op een rijtje.

 

± 08:30 uur

De rechters arriveren bij de Gevangenpoort in Den Haag om aan Cornelis de Witt het vonnis voor te lezen. Al dagen wacht de stad met spanning op dit moment. Hij wordt verdacht van het aanzetten tot de moord op stadhouder Willem III. Niet hijzelf, maar Willem Tichelaar zou de daad verrichten. Het vonnis luidde dat Cornelis is vervallen van al zijn ambten en waardigheden en voor eeuwig wordt verbannen uit Holland.

± 09:30 uur

Zijn broer Johan de Witt, raadspensionaris van Holland en op dat moment de machtigste man van de Republiek, bezoekt Cornelis. Daar hoorde ook Johan het vonnis aan. De gebroeders De Witt waren beide geschrokken van het vonnis dat was gebaseerd op een absurde en ongeloofwaardige beschuldiging van Tichelaar. 

Ondertussen werd Tichelaar vrijgelaten. Voor de Gevangenpoort wachtte een menigte om als eerste het nieuws te horen. Toen hij naar buiten kwam verklaarde hij onschuldig te zijn en hij vond dat het vonnis van Cornelis de Witt te licht was. De sfeer in de stad werd grimmiger als de roep om wraak op de verrader en ‘prinsenmoorder’ steeds vaker doorklinkt in de straten. 

± 10:30 uur

Johan was van plan om terug te lopen naar zijn woning even verderop aan de Kneuterdijk, maar de menigte voor de Gevangenpoort belette hem het gebouw te verlaten.

± 11:00 uur

De Staten van Holland, de politieke leiding (vgl. volksvertegenwoordiging), werden over de situatie bij de Gevangenpoort geïnformeerd. Waarop de Staten aan de Gecommitteerde Raden, het dagelijks bestuur, de opdracht gaven om de ruiterij te laten uitrijden om de verzamelde burgers weg te sturen en indien nodig bij weerspanningen met geweld op te treden. Het stadsbestuur van Den Haag werd verzocht om de trouwste schutters op de been te brengen.

 ± 12:00 uur

Rond het middaguur bleken alle schutterijen in de stad naar de Gevangenpoort te zijn gekomen. Onder hen bevonden zich ook prinsgezinde schutters, de tegenstanders van De Witt. Zij droegen niet bij aan het handhaven van de orde, maar gooide olie op het vuur. De uitgereden ruiters konden op dat moment slechts voorkomen dat de situatie zou verergeren, maar de rust herstellen bleek onmogelijk.

Ondertussen diende zich een tweede hoofdrolspeler zich aan. Hendrik Verhoeff schoof zijn afkeer van de gebroeders De Witt niet onder stoelen of banken. Hij was zelfs bereid hen te vermoorden. Toen de ruiters onder druk van de schutters besloot om terug te trekken, en de Gecommiteerde Raden dit met lede ogen aankeken, rook Verhoeff zijn kans. Hij ging met een man of twintig de Gevangenpoort de kamer waar Johan en Cornelis de Witt verbleven.

Johan zat aan de tafel en las de Bijbel. Cornelis lag verzwakt van de martelingen op bed. Verhoeff en kornuiten trokken hem uit bed en begonnen hem te slaan met geweerskolven. Johan die niet rust toekeek, maar ingreep kreeg een harde klap tegen het hoofd. Hij bloedde hevig. Zijn broer werd in de tussentijd van de trap geschopt. Buiten sleepten ze hem onder de Gevangenpoort door en werd onder de voet gelopen. Jan van Valen schoot Johan met een pistool door de hals. Hij op enkele passen naast Cornelis neer. Door de menigte werden de broers toegetakeld en vermoord. Waarop Verhoeff het bevel gaf ze te ontdoen van hun kleding en naar het schavot op het Groene Zoodje te slepen. De gebroeders De Witt werden daar met de voeten naar boven opgehangen. Hun ledenmaten werden afsneden, hun ogen uit de kassen gerukt en zelfs hun penis en hart werden van het lichaam verwijderd. Met de lichaamsdelen werd zelfs handel gedreven.

De laatste minuten in het leven van Johan en Cornelis de Witt waren getekend door een ongekende wreedheid, terwijl het bestuur toekeek. En de prins van Oranje? Hij had die ochtend van 20 augustus de stad verlaat en verbleef in Alphen aan de Rijn. Hoewel de Staten hem per ijlbode hadden verzocht subiet terug te komen naar Den Haag, bleef het verzoek onbeantwoord. Willem arriveerde de volgende dag en nam het bestuur in handen als stadhouder. De daders werden niet vervolgd, en ontvingen in plaats van straf zelfs beloningen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s