Rembrandt van Rijn

De EO maakt een nieuwe dramaserie uit over het werk en leven van Neerlands bekendste schilder Rembrandt van Rijn. Het verhaal wordt vertelt door zijn naaste familie en vrienden. Dragan Bakema en Michiel Romeyn nemen de rol van de jonge en oude Rembrandt voor hun rekening. De serie wordt vanaf januari uitgezonden. Als voorproefje alvast een korte biografie op Ons Verleden Hedentendage.

 

 

Op 15 juli 1606 is er blijdschap in het gezin van molenaar Harmen Gerritsz. en bakkersdochter Neeltje van Zuytbrouck als hun negende kind wordt geboren. Het is een zoon en zij noemen hem Rembrandt. Op dat moment kunnen zij niet bevroeden dat hij zou uitgroeien tot één van werelds bekendste kunstenaars allertijden. Zijn passie voor de schilderkunst was al op vroege leeftijd aangewakkerd. Rond zijn dertiende levensjaar, in 1619, ging Rembrandt in de leer bij de Leidse schilder Jacob van Swanenburgh tot 1622. Om zich verder te bekwamen in het schildersvak verliet hij in 1625 Leiden om zich in Amsterdam te vestigen. In de hoofdstad werd Pieter Lastman zijn leraar. Hier leerde hij composities opbouwen.

Na een korte periode in Amsterdam verhuisde hij weer naar Leiden om daar een atelier te beginnen. Daar werkte hij samen met Jan Lievens. Lievens was een vriend, studiegenoot en collega. In 1627, op 21-jarige leeftijd, werd Rembrandt zelf leraar. Onder zijn eerste studenten waren onder andere Gerrit Dou en Isaac de Jouderville.

Rembrandt verwierf op jonge leeftijd al naam als schilder. Constantijn Huygens, secretaris van de stadhouder en kunstkenner, was zeer lovend over zijn werk. Via Huygens verkreeg Rembrandt in verschillende opdrachten, zoals de Anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp (16 januari 1632) in de Amsterdamse waag. Rond dezelfde periode verliet hij definitief Leiden om zich in Amsterdam te vestigen. Hij kocht zich in bij kunsthandelaar Hendrick van Uylenburgh. Rembrandt kreeg via hem nog meer opdrachten. De productie draaide in die jaren overuren. Hij maakte meer schilderijen dan welke andere periode tijdens zijn leven.

Anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp, 1632. Mauritshuis, Den Haag.

Op 22 juni 1634 trouwde Rembrandt met Sakia van Uylenburgh, een nicht van Hendrick, te St.-Annaparochie (Friesland). Van zijn familie was er niet bij de huwelijksvoltrekking. Niet geheel ongebruikelijk voor dit tijd. Eerst ging het echtpaar inwonen bij Willem Boreel aan de Nieuwe Doelenstraat en verhuisde in 1639 naar een eigen woning aan de Sint Antoniesbreestraat. Tegenwoordig is hier museum Het Rembrandthuis gevestigd. Bij de gezinsvorming hebben Rembrandt en Saksia tegenslagen moeten verwerken. Drie kinderen zijn vlak na de geboorte overleden, maar op 22 september 1641 wordt hun zoon Titus geboren. Bijna een half jaar later sterf Saksia, waarschijnlijk aan de tuberculose, op 14 juni 1642. 

Voor het huishouden en de zorg voor de kleine Titus nam hij de weduwe Geertje Dircx uit Ransdorp in dienst. De relatie tussen de twee eindigde in geruzie en rechtelijke procedures. In eerste instantie bood Rembrandt aan haar jaarlijks 60 gulden te geven. Maar zij wilde duidelijk meer en startte een procedure. In een schikkingspoging bood Rembrandt haar 200 gulden om eerder verpande juwelen terug te kopen en een jaarlijkse toelage van 160 gulden. De rechters verhoogde het bedrag naar 200 gulden, omdat Geertje had aangeven niet van het eerdergenoemde bedrag te kunnen leven. Bij het ondertekenen van de overeenkomst schopte ze een scene en weigerde te tekenen. Toen ze opnieuw spullen verpandde, liet Rembrandt haar in 1650 opsluiten in het Spinhuis te Gouda. De reiskosten (140 gulden) betaalde hij. Ze werd voor een periode van twaalf jaar veroordeeld, maar kwam na vijf jaar vrij omdat ze ziek was. Waarschijnlijk is ze daar nooit bovenop gekomen, want een jaar later is ze niet een van Rembrandts schuldeisers.

De compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh, beter bekend als De Nachtwacht, 1642. Rijksmuseum, Amsterdam

In de tussentijd had hij Hendrickje Stoffels in dienst genomen. Volgens de Gereformeerde kerk leefde zij ‘in hoererij’ met Rembrandt en werd hiervoor in 1654 officieel berispt. In hetzelfde jaar werd hun dochter, Cornelia, geboren.

Financieel ging het in die periode minder rooskleurig. Hij leefde op te grote voet, waardoor hij zijn betalingsverplichtingen niet meer kon voldoen. Rembrandt werd failliet verklaard. De inventarisatie van zijn bezit werd opgemaakt. In totaal werd aantekening gemaakt van 363 items. Opvallend in de lijst is zijn rijkdom aan kunstvoorwerpen, zoals schilderijen, verzameling antieke portretten, wapens en een collectie tekeningen en grafieken. In 1658 werd het huis en de inboedel op een veiling onder leiding van Jacob J. Hinlopen verkocht. Rembrandt en zijn gezin verhuisde naar een kleine huurwoning aan de Rozengracht (tegenwoordig nr. 184).

Gedurende deze financieel moeilijke periode heeft Rembrandt waarschijnlijk juridisch advies gekregen. Niet alleen maakte Titus zijn vader erfgenaam, maar ook werden hij en Hendrickje de nieuwe eigenaars van de schilder- en kunsthandel. Rembrandt kon hierdoor ongehinderd blijven produceren in zijn atelier aan de Bloemgracht. Het is in deze periode dat hij in opdracht schilderijen maakt als De samenzwering van Claudius Civilis en De Staalmeesters.

De Staalmeesters, 1662. Rijksmuseum, Amsterdam

In zijn privéleven kreeg hij te maken de dood. Eerst overleed zijn levensgezel/huishoudster Hendrickje in juli 1663. Vijf jaar later, in 1668, overleed zijn zoon Titus aan de pest. Hij was kort daarvoor getrouwd met zijn nicht Magdalena van Loo. Hun dochter Titia is in 1669 geboren. Titus ligt begraven in de Westerkerk.

De schilder zelf overleed in hetzelfde jaar. Op 8 oktober 1669, vier dagen na overlijden, werd hij begraven in de Westerkerk. Zijn nabestaanden betaalden 15 gulden aan de koster om een graf te huren, omdat Rembandt zelf geen eigen graf had. Zijn kleindochter Titia ontving in 1671 een bedrag van 3.150 gulden uit de verkoop van haar grootvaders schilderijen. In datzelfde jaar vertrok zijn dochter Cornelia met haar man naar Nederlands-Indië.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s