IJzerkoekenoproer

In Coevorden werden op nieuwjaarsdag ijzerkoeken of knieperties uitgedeeld aan minderbedeelden. Een ijzerkoek is een zoete, dunne harde wafel die op een speciaal wafelijzer gemaakt worden. Toen het stadsbestuur op 22 december 1770 het uitdelen verbood, kwam de bevolking in opstand. 

 

De Kerkenraad van de Nederlands Hervormde Kerk in Coevorden vond de traditie een “oudt en slegt gebruik”. Zij stuurde de magistraat een verzoek om het uitdelen van ijzerkoeken aan minderbedeelden  op nieuwjaarsdag te verbieden. Het verzoek werd door 142 notabelen gesteund. De Kerkenraad vond een welwillend oor bij het stadsbestuur. Op 22 december 1770 vaardigde hij een verordening uit waarin stond dat het ten strengste verboden was ijzerkoeken uit te delen. Het ging hem niet zozeer om de koeken, maar om het overmatig alcoholgebruik dat ermee gepaard ging.

Het verbod veroorzaakte grote onrust onder de bevolking. Enkele burgers riepen op tot een protestactie op het kerkhof. Om de openbare orde te kunnen handhaven verbood de magistraat de demonstratie. Maar dit was water op vuur gooien. Het protestverbod sterkte de burgers hun weerstand tegen kerk en bestuur.

Op oudjaaravond bestormde een woedende volksmenigte het stadhuis in de Kerkstraat, waar op dat moment het stadsbestuur voor een vergadering bijeen was. Aangevoerd door de ijzerkoekenbaksters eiste de burgers van Coevorden opheffing van het verbod. In eerste instantie nog via diplomatieke weg door het opstellen van een brief. De magistraat legde deze echter naast zich neer. Omdat de burgers zich niet gehoord en serieus genomen voelde, nam de menigte een dreigende houding. Scheldwoorden werden geuit en gebalde handen geheven naar de stadsbestuurders die vanachter de glas-in-loodramen toekeken. Demonstraten dreigden zelfs met het gooien van straatkeien door de ruiten. Vrouwen zwaaiden met hun wafelijzers.

De hoge heren stonden met de rug tegen de muur en konden uiteindelijk niets anders dan toegeven aan de eisen. De Coevordenaren waren echter wantrouwend en besloten te blijven. Als ze weer vredig naar huis zouden gaan, konden de bestuurders zich weleens bedenken.

In deze dreigende sfeer waren de stadsbestuurders angstig geworden om het stadhuis te verlaten. De bode werd naar de commandant van het garnizoen gestuurd met een verzoek om begeleiding door soldaten. Onduidelijk is of de commandant gehoor gaf of niet. Bronnen vertellen verschillende verhalen. Een verhaalt over het vertrek van de magistraat onder bescherming van soldaten. Een andere bron geeft aan dat de stadsbestuurders diezelfde avond nog vrede moesten sluiten met het volk, waarbij zij angstig het stadhuis verlieten en allerlei verwensingen naar hun hoofd geworpen gekregen door de menigte.

Het was een overwinning voor het volk. Op nieuwjaarsdag werden gewoon ijzerkoeken uitgedeeld en veel gedronken. En voor decennia zou deze traditie voortbestaan. Het IJzerkoekenoproer kreeg echter nog een staartje. De stadsbestuurders wilde zich nog laten gelden en tegen de aanstichters van het oproer werd een klacht ingediend wegens het opzettelijk veroorzaken van onlusten. De zaak werd behandeld door de Staten van Drenthe. Over de afloop is niets bekend.

Tegenwoordig worden in Coevorden op nieuwjaarsdag nog steeds ijzerkoeken gebakken. Ook een keer proberen? Klik hier voor het recept

 

 

<<>>

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s