Briefwisseling koning Willem II en shogun van Japan

Voor meer dan tweehonderd jaar (1633-1853) vormde een afsluitingspolitiek de kern van het buitenlands beleid van Japan; sakoku genoemd. Sakoku betekent letterlijk ‘land in ketens’. Voor zowel buitenlanders als Japanners gold dat niemand zonder toe-stemming het land kon binnenkomen of verlaten. Voor de Nederlanders en mensen uit omringende Aziatische landen werden uitzonderingen gemaakt. Op 15 februari 1844 stuurde koning Willem II een brief aan shogun Tokugawa Ieyoshi (foto) met het verzoek de afsluitingspolitiek te versoepelen.

 

 

Tussen 1573 en 1603 vond in Japan een moeizaam en bloederig eenwordingsproces plaats. Het proces eindigde met het vestigen van het Tokugawa-shogunaat; een machtige dynastie van 265 jaar. De shogun(‘generaal die de barbaren verslaat’) was de opperbevelhebber en militaire leider. Tijdens het Tokugawa-shogunaat had de shogun alle touwtjes in handen. Hij regeerde het land vanuit Edo (het huidige Tokyo), terwijl de keizer in een ‘gouden gevangenschap’ in Kyoto verbleef.

Om het absolute gezag te behouden voerde shogun Tokugawa Iemitsu de sakoku in. Een reeks edicten en wetten werden hiervoor tussen 1633 en 1639 opgesteld. Handel en  kennisuitwisseling bleven mogelijk, maar slechts onder het strikte toezicht van de shogun. De Tokugawa’s creëerden een bureaucratische en autoritaire dictatuur. 

Eerste pagina van de brief van koning Willem II aan de shogun van Japan. Bron: Nationaal Archief

In eerste instantie was sprake van handel tussen Japan en drie Europese landen. De Engelsen stopte met de handel om economische redenen in 1632. De Portugezen waren sinds 1543 als eerste Europese grootmacht in Japan. En voor bijna een eeuw ging het goed. Echter kwamen in het voetspoor van de Portugezen handelaren ook de katholieke missionarissen. De verspreiding van het christendom baarde de shogun steeds meer zorgen, omdat de gebruiken niet strookte met de traditionele Japanse gewoonten. In 1639 werden, na een opstand in Shimabara, de Portugezen verbannen. Vanaf dat moment mochten alleen de Nederlanders nog handel drijven onder bepaalde voorwaarden. Op last van de shogun sloten zij in 1641 de factorij in Hirado en zich vestigen op het kustmatige eiland Dejima. Op Dejima, in de baai van Nagasaki, woonden voorheen de Portugezen. Het eiland zou voor decennia de Nederlandse handelspost zijn.

Een Nederlandse delegatie bezorgde de brief van koning Willem II aan de shogun. Deze prent is vervaardigd tussen 1844-1850. Bron: Rijksmuseum voor Volkenkunde

Op 15 februari 1844 schreef koning Willem II een brief aan shogun Tokugawa Ieyoshi. De brief is waarschijnlijk grotendeels door Philipp Franz von Siebold opgesteld. Siebold werkte jarenlang in Japan en als arts op Dejima. Hij was een groot kenner van de Japanse cultuur. In de brief verzocht de koning de shogun de afsluitingspolitiek te versoepelen. Met het versoepelen beoogde hij de grenzen open te zetten voor handel tussen Japan en andere Westerse landen. Gedurende de 18de en 19de eeuw hebben Amerikanen, Russen en Fransen regelmatig geprobeerd om handelsbetrekkingen op te zetten met Japan, maar alle verzoeken werden geweigerd. Het is dus mogelijk dat andere staatshoofden bij koning Willem II hierop hebben aangedrongen. Hij was bijvoorbeeld getrouwd met de zuster van Russische tsaar Nicolaas I.

De shogun liet via zijn adviseurs weten het beleid niet te veranderen. In een brief van 4 juli 1845 laat hij beleefd weten geen gevolg te zullen geven aan het advies ter versoepeling van sakoku. De brief werd in Den Haag met geschenken afgeleverd aan het hof.

Brief van de shogun aan koning Willem II. Bron: Nationaal Archief

Tien jaar later kwam er alsnog een einde aan het sakoku-beleid. In 1853 verscheen de Amerikaanse commandant Matthew Perry met vier oorlogsschepen in de baai van Edo. Hij eiste dat de Japanners hun grenzen zouden openstellen voor de handel met het Westen. Op 31 maart 1854 werd tijdens de Conventie van Kanagawa het Verdrag van Vriendschap en Handel gesloten. Dit verdrag maakte formele diplomatieke en handelsbetrekkingen tussen Japan en de Verenigde Staten mogelijk. Later dat jaar sloot Japan een soortgelijk verdrag met het Verenigd Koninkrijk.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s