Guillotine in Nederland

Toen Nederland onder Frans bewind stond, veranderde er veel. Zo werd de burgerlijke stand ingevoerd, kreeg iedereen een achternaam en werden standaardmaten (liter, meter, etc.) de norm. Ook introduceerde de Fransen de guillotine. Tot dan toe werd de doodstraf meestal voltrokken door ophanging.

Oorsprong

In 1789 diende de arts en politicus Joseph-Ignace Guillotin (1738-1814) in de Constituante een aantal voorstellen in met als doel de doodstraf te humaniseren. Vrijwel alle voorstellen werden aanvaard. Minder succes had hij met het voorstel om slechts één executiemethode in te voeren. Destijds werden in Frankrijk verschillende methoden gebruikt afhankelijk van het misdrijf en de sociale status van de veroordeelde.

Guillotin achtte mechanische onthoofding de meest humane en pijnloze vorm van terechtstelling. Het beoogde doel van de doodstraf veranderde in die tijd ook; van een straf om de misdadiger zoveel mogelijk te verwonden en vernederen tot een vorm van rechtvaardig voor de misdaad.  

Het duurde twee jaar, maar in 1791 besloot de Constituante alsnog om vanaf dat moment alle ter dood veroordeelde te onthoofden ongeacht misdrijf of sociale status. Met de verdere ontwikkeling van de guillotine had hij weinig t maken.

Hij is ook niet de uitvinder, zoals wel eens wordt gedacht. In Italië, Engeland en Schotland werden al soortgelijke machines gebruikt. De Fransen pasten het ontwerp aan. De Italiaanse Mannaja, Schotse Maiden en Engelse Halifax Gibbet hadden een recht of halfrond mes. De Franse guillotine kreeg een afgeschuind mes.

Halifax Gibbet

 

guillotine

Scottish Maiden
 Invoering in Nederland

 In 1810 werd Nederland ingelijfd bij Frankrijk. In de jaren daarvoor was “geëxperimenteerd” met diverse staatsvormen, waaronder Nederland als koninkrijk onder Napoleon’s jongere broer Lodewijk Napoleon. Maar omdat deze in ogen van Napoleon te veel een zelfstandige koers voerde, lijfde hij Nederland in bij het Eerste Franse Keizerrijk. Dit duurde tot 1813.

In deze periode werd het recht gemoderniseerd. In 1811 werden de Code Napoléon (civiel recht) en de Code Pénal (strafrecht) in Nederland ingevoerd. Met de invoering van Code Pénal werd ook de guillotine de methode voor de uitvoering van de doodstraf. Naast onthoofding met de guillotine bleef in Nederland ophanging een wettelijke methode. Alle andere vormen, zoals vierendelen, radbraken, levend koken, werden bij wet verboden.

Amsterdam en Den Haag

Op 15 juni 1812 werd de guillotine voor het eerst gebruikt. Op de Nieuwmarkt te Amsterdam voor de Waag werden rond het middaguur drie personen ter dood gebracht. Adriana van Rijswijk en haar minnaars Gerrit Verkerk en Hester Nepping waren ter dood veroordeeld voor een reeks gifmoorden in hun pension te Wijk bij Duurstede.

De guillotine opgesteld voor de Waag aan de Nieuwmarkt te Amsterdam in 1812.

In Den Haag werd op 1 mei 1813 de 19-jarige Andriana Bouwman geëxecuteerd met de guillotine. Zij was veroordeeld wegens brandstichting op de boerderij waar zij werkzaam was.

Na de Franse tijd

 De guillotine werd na de Franse tijd in het Nederlandse strafrecht opgenomen. Samen met ophanging bleef het daarmee een methode om de doodstraf ten uitvoer te brengen. Tot 1854 werd de machine gebruikt. Daarna ging men definitief over op ophanging tot aan de afschaffing van de doodstraf in 1870.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s